• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Видови на тумори
Истражување

Идентификувани гени поврзани со рак на тестис

Ракот на тестисот е ретка болест и претставува само 2% од сите карциноми кои се јавуваат кај мажите. Но, тој е чест тумор кај...

Болести на простата - Рак

За болестите на простатата кај нас многу малку се знае. Единствен начин да се бориме против нив...
Превенција и рано откривање на малигномите - Секундарна превенција
Индекс на артикл
Превенција и рано откривање на малигномите
Примарна превенција
Секундарна превенција
Сите страници

Секундарна превенција

Тоа се чекори кои се превземаат со цел да се открие ракот во неговите најрани стадиуми, уште пред да се јават почетните симптоми и знаци на болеста.

Ракот може да се развие во секое ткиво и орган и на секоја возраст. Повеќето карциноми откриени во раниот стадиум на болеста се потенцијално излечиви. Оттука произлегува и потребата за нивно рано откривање. Во таа смисла се спроведуваат т.н. скрининг – програми. Целта на овие скрининг –програми е болеста да се открие рано, по можност во нејзиниот претклинички стадиум, со што значително се зголемува и шансата за нејзино излекување.

Скринингот е оправдан кога:

  • болеста е честа,
  • болеста е во биолошки развиток, кој се карактеризира со тивка претклиничка фаза и со влошување на прогнозата со продолжувањето на времето и зголемувањето на стадиумот,
  • ако има ефикасна метода за рано откривање, која е со разумна висока специфичност и сензитивност,
  • кога за болеста има ефикасен третман во раните стадиуми а болеста, кој ќе резултира со подобрено шреживување.

Целта на скринингот и раната дијагноза е:

  • намалување на морталитетот,
  • овозможување на помалку радикална терапија,
  • намалување на цената на лекувањето.

Скрининг –процедурите, за кои деинитивно е докажано дека го намалуваат морталитетот, се:

  • брис по Papanikolau (ПАПА – тест), за рак на грлото на матката,
  • самопреглед на дојката и скрининг – мамографијата за рак на дојка (ја намалуваат смртноста од ракот на дојка за 30%).

ПАПА тест како скрининг метода за рано откривање на рак на грло на матка

Со откривањето на ПАПА тестот направен е голем напредок во раното дијагностицирање на преканцерозните состојби и на ракот на грлото на матката. Редовните брисеви се најефикасен начин за рано откривање на абнормалностите на клетките на грлото на матката, кои можат да бидат прв знак на карциномот. Брисот нема да ја певенира инекцијата со вирусите, но ќе помогне во раното препознавање на знаците на болеста. Тоа овозможува лекувањето да започне брзо и успешно. Многу животи се спасени благодарение на тоа што е болеста „фатена“ во раната фаза, а како резултат на скрининг ПАПА тестот.

Доколку жените одат на редовни рутински гинеколошки прегледи и ПАПА тест, повеќето преканцерозни промени рано се откриваат и излекуваат, пред да дојде до развој на карцином. На тој начин може да се превенираат повеќето инвазивни карциноми. Секој инвазивен карцином кој веќе се развил, многу е веројатно дека со овие скрининг тестови ќе се открие во раните стадиуми, кога е и можно комплетно излекување.

ПАПА тестот е едноставен и безболен тест.

Абнормални резултати добиени од ПАПА тестот често пати се прв знак за присуство на инфекција, воспаление или рак на грлото на матката. Ако се добијат абнормални резултати на ПАПА тестот, неопходно е да се изведат дополнителни тестови и испитувања за да се утврди дали навистина станува збор за преканцерозна состојба (постои само ризик за рак) или пак веќе станува збор за вистински рак на маткиното грло.

Тестот прв го развил Dr. George Papanicolau пред повеќе од 60 години и денес, сеуште, претставува многу ефикасен тест за рано откривање на преканцерозните промени и карциномот на грлото на матката.

Денес ПАПА тестот рутински се изведува во склоп на гинеколошкиот преглед на жената.

Според препораките на Американската асоцијација за рак првиот ПАПА тест треба да се спроведе кај секоја жена, 3 години по нејзиното прво сексуално искуство или штом наполни 21 година, без разлика на тоа дали дотогаш имала или не сексуално искуство.

По 21 година од животот, се препорачува ПАПА тестовите да се изведуваат според следниот распоред:

  • Пациентки од 21 до 29 години: Еднаш годишно тестирање со ПАПА тест.
  • Пациентки од 30 до 69 години: Ако на три последователни ПАПА тестови се добијат нормални резултати, тестот може да се изведува по еднаш на секои две или три години.
  • Пациентки од 70 години или повеќе: Ако ПАПА тестовите покажале нормални резултати во последните 10 години и ако последните три последователни тестови биле нормални, може да се прекине со ПАПА тестирање во иднина.

ПАПА тестот е безболен, иако некои жени даваат податок дека почувствувале слаба нелагодност за време на процедурата.

Самопреглед и мамографија за рано откривање на рак на дојка

Со скрининг прегледи се прегледуваат здрави жени, кај кои не постојат никакви знаци на болест. Овие прегледи се прават со цел да се постави рана дијагноза на ракот на дојката, со што се постигнува и успешно лекување.

За таа цел се прават скрининзи по пат на клинички преглед, мамографија, ехотомографски преглед на дојките. Овие скрининг процедури се едноставни, лесно прифатливи за пациентот и се многу корисни за рана дијагноза.

Посебно редовен скрининг треба да се спроведува кај жени кои имаат еден или повеќе фактори на ризик да заболат од рак на дојка. Редовни скрининг прегледи треба да се спроведуваат посебно кај ризичната група т.е. кај жените од 4-та до 6- та деценија од животот.

Препорака за рано откривање на ракот на дојката според American Collage of Radiology and The National Cancer Institut (Gerald, 1989):

  • Самопреглед на дојките еднаш месечно, најдобро по 10-15 дена од почетокот на менструалниот циклус, почнувајќи веќе од 20 годишна возраст.
  • Клинички преглед на дојките на секои три години кај жени од 20 до 40 годишна возраст. Кај жени над 40 годишна возраст, посебно кај оние со висок ризик за појава на рак на дојка, се препорачува клинички преглед еднаш годишно.
  • Скрининг мамографија - за рано откривање на ракот на дојката кај асимптоматските пациенти. Таа се прави меѓу 35 и 39 години. Жените меѓу 40 и 49 години би требало да прават мамографија еднаш годишно или на 2 години, во зависност од физикалниот преглед и претходниот мамографски наод. Жените после 50-тата година треба да прават мамографија еднаш годишно.
  • Биопсија, во случај на откривање на тврдина во дојката при клинички преглед или при мамографски докажан тумор во дојката.

Колоректален тест за рано откивање на рак на дебело црево и ректум

Американското здружение за канцер препорачува 3 теста за рано откривање на ракот на дебелото и задно црево (колоректален канцер) кај луѓе без симптоми. Тоа препорачува:

  • ректален дигитален преглед (анален преглед) еднаш годишно, по 40-тата година од животот,
  • преглед на изметот за микроскопско (окултно) крварење еднаш годишно, по 50-тата година од животот.


 

Тестис

Преглед на тестиси како превентива во навремено откривање на ракот на тестис.
[Преземено од YouTube]

Превенција и скрининг - рак на тестис

За раното откривање на болеста многу е важна едукацијата на младата машка популација. Тие треба да се информираат за раните симптоми и знаци на болеста, за значењето на самопрегледот... 


Рани знаци и симптоми

Многу е важно да машкото точно ја познава големината и обликот на своите тестиси, за да може да ги примети промените. Најчест симптом на карциномот на тестисот е присуство на мала, безболна тврдина... 

Простата

Рак на простатата, раскажува д-р Реј од клиниката за третман на ракот на простата - синхронизирано на македонски јазик.
[Преземено од YouTube]

Што е простата?

Простатата е орган со жлездесто-мускулна структура, чиј алкален секрет влегува во составот на семената течност (сперма)... 


Третман на карциномот на простатата

За одредување на најадекватна тераписка опција за одреден пациент, се разгледуваат многу фактори... 

Дебело црево

Настанување и ширење на ракот на дебелото црево - синхронизирано на македонски јазик.
[Преземено од YouTube]

Следење на болните со карцином на дебелото црево

Карциномот на дебелото црево бара доживотно следење (follow-up)... 


Дијагноза кај карцином на дебелото црево

Дијагнозата се поставува со внимателно земена анамнеза, физикален преглед по системи... 

Кожа

Настанување и типови на ракот на кожата - синхронизирано на македонски јазик.
[Преземено од YouTube]

Рак на кожа

Меланомот претставува малигно буење на меланоцитите, клетки кои го произведуваат пигментот на кожата. Тоа е најмалигни облик на кожен карцином и е најчеста причина за смрт од кожен карцином... 


Симптоми и знаци

Најчесто карциномот започнува како мала, сјајна папула која бавно и постепено се зголемува и по неколку месеци се појавува сјаен, бисерен раб со назначени проширени крвни садови... 

Дојка

Радиотераписки третман кај рак на дојка. Радиотерапијата ја одредува лекар специјалист (радиотерапевт и онколог).
[Преземено од YouTube]

Ширење на ракот на дојката

Ракот на дојката е системско заболување, дисеминиран процес, кој, уште од најраните фази на својот развој, е склон кон метастазирање... 


Симптоми и знаци за појава на рак на дојката

Ракот на дојката во својот почетен, ран стадиум е обично асимптоматски...