• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Видови на тумори
Истражување

Идентификувани гени поврзани со рак на тестис

Ракот на тестисот е ретка болест и претставува само 2% од сите карциноми кои се јавуваат кај мажите. Но, тој е чест тумор кај...

Болести на простата - Рак

За болестите на простатата кај нас многу малку се знае. Единствен начин да се бориме против нив...
Видови на канцерогени агенси - Основни животни навики
Индекс на артикл
Видови на канцерогени агенси
Зрачење
Хемиски средства
Исхрана
Јатрогени хемиски средства
Основни животни навики
Вируси и паразити
Фактори од работната и надворешната средина
Сите страници

Основни навики

Пушење

Пушењето е главен фактор на ризик за настанување на белодробниот карцином. Околу 90 % од белодробните карциноми кај мажите и околу 83% кај жените, се оценети дека се предизвикани од тутуновиот дим, било да е тој внесен активно, преку пушење или пасивно, преку престојување во простории каде се пуши (пасивни пушачи).

Пушачите на цигари заболуваат 25 до 30 пати почесто во споредба со непушачите.

Ризикот за настанување на белодробниот карцином се зголемува со бројот на дневно испушените цигари (повеќе од 20 цигари дневно), времетраењето на пушењето, возраста кога започнало пушењето, од вдишувањето на тутуновиот дим, како и од количината на катранот и никотинот во цигарите (од видот на цигарите).

Според тоа, поголем ризик имаат лица кои рано почнале да пушат, кои пушат повеќе од 25 цигари дневно, кои длабоко го вдишуваат тутуновиот дим, кои ги пушат цигарите до крај (на крајот цигарите содржат најголема количина на катран, кој е канцероген) и кој пушат цигари со висок % на никотин и катран.

Со вдишувањето на димот од цигарите се внесуваат аеросоли во долните партии на белите дробови. Димот содржи голем број на канцерогени супстанции, а меѓу нив се: полицикличните јаглехидрати, нитроамидите и бензопиренот, кои се едни од најсилните канцерогени материи.

Лицата кои се откажале од пушење имаат помал ризик да заболат од белодробен карцином отколку ако продолжеле да пушат, но нивниот ризик е сепак поголем од оној кај непушачите. Колку повеќе луѓе се откажат од пушење, стапката на белодробниот карцином кој се јавува кај пушачите ќе опаѓа и процентот на белодробни карциноми кои се јавува кај лицата кои се откажале од пушење ќе се зголемува.

Чадот од цигарите содржи повече од 40 мутагени или канцерогени средства. Оштетувањето на DNA од чадот на цигарите е утврден во многу различни студии. Оштетувањето на DNA од пушењето е поврзано со пораст на мутациите на гените (мутација на p53 тумор-супресорниот ген).

Исто така, утврден е и пораст нафрекфенцијата на мутациите кај p53 супресорниот ген кај пушачи со рак на главата и вратот. Чадот од цигарите содржи специјални хемиски средства, како што се. полициклични ароматични хидрокарбонати, Н-нитрозамини, ароматични амини, етилен оксиди и агенси кои се причина за оксирњадикални оштетувања.

Во 7 проспективни кленички студии во кои биле вклучени 1 милион луѓе се посочени следниве почести причини за смрт кај пушачите во споредба со непушачите:

  • бронхитис и емфизем (6.1 пати).
  • малигни тумори на белите дробови (10.8 пати),
  • рак на грклан (5.4 пати),
  • болести на усната шуплина (4.1 пати),
  • болести на хранопроводникот (3.4 пати),
  • болести на мочен меур (1.9 пати),
  • други малигни тумори (1.4 пати),
  • болести на срцевите артерии.

Во една студија која е спроведена во Њујорк испитувана е појавата на ракот на белите дробови кај пушачите на луле и пури. Во студијата е забележано дека пушачите на луле и пури имаат поголем ризик за развој на рак на белите дробови од непушачите, но помал ризик од пушачите на цигари. Врската меѓу пушењето и појавата на малигните заболуавања во усната шуплина е докажана, особено кај пушачите на луле и пури. Пушачите заболуваат 3,4 пати повеќе од малигни болести на усната шуплина во споредба од непушачите.

Друг карцином за кој е утврдена колерација со пушењето е ракот на хранопроводникот, но проценката е отежната, бидејќи тој се поврзува и со алкохолизмот.

Исто така пушењето е ризик фактор и за настануавање на ракот на мочниот меур.

Многу експерименти докажале дека од чадот на цигарите може да се развијат малигни тумори кај експерименталните животни. Кај куче со трахеостома е предизвикан рак на белите дробови.

Алкохол

Врската меѓу прекумерното консумирање на алкохол и ракот на усната шуплина, на гркланот, на голтникот и на хранопроводникот е спорна. Во неколку земји, меѓу работниците кои ги подготвуваат алкохолните пијалоци или во области каде се консумира повеќе алкохол, најадена е зголемена зачестеност на овие видови на малигни заболувања.

Во некои ретроспективни студии, меѓу болните од рак на хранопроводникот и рак на дишните патишта е утврдена поголема консумација на алкохол. Тешко е да се даде конечен заклучок, бидејќи алкохолизмот е често поврзан со пушење и недоволно земање на квалитетна храна.

Сепак, ексцесивното консумирање на алкохол се смета како главен ризик фактор за развој на планоцелуларниот карцином на хранопроводникот, но тој не е докажан и потврден ризик фактор за аденокарциномот на хранопроводникот.

Кога преголемото консумирање на алкохол ќе се комбинира со пушење, ризикот за настанување на ракот на хранопроводникот се зголемува експоненцијално.

Прекумерното консумирање на алкохолот доведува до цироза на црниот дроб, а цирозата е еден од главните фактори на ризик за рак на црниот дроб.

Цирозата е болест која настанува кога уништените клетки на црниот дроб (хепатоцити) се заменуваат со нефункционално фиброзно ткиво.

Цирозата може да се јави поради ексцесивно консумирање на алкохол.

Околу 5% од лицата со цироза, ќе оболат од рак на црниот дроб.

Наодите при аутопсија на пациенти, кои биле алкохоличари и кои умреле поради присутни циротични промени на црниот дроб, покажале истовремено присуство и на хепатоцелуларен карцином во 10 до 55%. Механизмот не е јасен, но се смета дека хроничниот воспалителен процес, кој секогаш ја придружува цирозата, игра одредена улога.

Полов живот

Фактори на ризик за ракот на дојката, поврзани со половиот живот, се:

  • Рана менарха (прва менструација). Жените со менарха пред 12 годишна возраст имаат, речиси, двапати повисока инциденца на рак на дојката, отколку жени со менарха по 13 годишна возраст.
  • Артефициелна менопауза (хируршка или радијациска кастрација) пред 35 годишна возраст, го намалува ризикот за рак на дојката за една третина, во однос на жените со природна менопауза.
  • Репродуктивната историја е најчесто поврзана со времето на првата бременост. Сигнификантно се зголемува ризикот, со зголемување на возраста на првиот пород. Жени кои имале прв пород по 35 годишна возраст, имаат 40% поголем ризик да заболат од рак на дојка, во споредба со оние жени, чиј што прв пород бил пред 20 годишна возраст.
  • Жени кои никогаш не родиле, имаат 30% поголем ризик за рак на дојката, во споредба со жени кои имале една или повеќе бремености.
  • Ризикот се намалува со зголемување на бројот на родени деца.
  • Абортусите ( спонтани или намерни) пред првата бременост го зголемуваат ризикот за настанување на ракот на дојката.

Фактори на ризик за ракот на грлото на матката, поврзани со половиот живот, се:

Како главен фактор на ризик се смета раниот коитус (рано започнување со полови односи), бидејќи надворешниот епител на цервиксот во тој период од животот е поосетлив на сеуште непознати (онкогени) фактори, кои ја активираат ненормалната делба на клетките во вид на малигна трансформација. Најверојатно се работи за инфективни фактори, но не се исклучуваат и сперматогените фактори.

Така, утврдено е дека овој вид на тумор значително е почест кај жени кои:

  • рано стапиле во брак,
  • менувале повеќе сексуални партери (на пример над 6 сексуални партнери),
  • родиле повеќе деца (мултипаритет),
  • имале повеќе абортуси,
  • живеат во лоши социо-економски услови.

Во сите наведени случаи се смета дека честите поведи на цервиксот доведуваат до воспаление, хиперплазија и метаплазија на епителните клетки.

Обрежување

Малигните тумори на пенисот, практично, се непознати кај Евреите кои се обрежуваат 8 ден од животот, како и кај други заедници каде обрежувањето се врши во текот на првите 2 години од животот.

Зголемената инциденца на ракот на грлото на матката и пенисот авторите го препишуваат на смегмата која кај обрежаните е минимална.

Не е познат механизмот со кој обрежувањето го штити пенисот од рак. Се смета дека намалената инциденца на ракот на пенисот се должи на подобрата хигиена на половиот орган, која ја овозможува обрежувањето.



 

Тестис

Преглед на тестиси како превентива во навремено откривање на ракот на тестис.
[Преземено од YouTube]

Превенција и скрининг - рак на тестис

За раното откривање на болеста многу е важна едукацијата на младата машка популација. Тие треба да се информираат за раните симптоми и знаци на болеста, за значењето на самопрегледот... 


Рани знаци и симптоми

Многу е важно да машкото точно ја познава големината и обликот на своите тестиси, за да може да ги примети промените. Најчест симптом на карциномот на тестисот е присуство на мала, безболна тврдина... 

Простата

Рак на простатата, раскажува д-р Реј од клиниката за третман на ракот на простата - синхронизирано на македонски јазик.
[Преземено од YouTube]

Што е простата?

Простатата е орган со жлездесто-мускулна структура, чиј алкален секрет влегува во составот на семената течност (сперма)... 


Третман на карциномот на простатата

За одредување на најадекватна тераписка опција за одреден пациент, се разгледуваат многу фактори... 

Дебело црево

Настанување и ширење на ракот на дебелото црево - синхронизирано на македонски јазик.
[Преземено од YouTube]

Следење на болните со карцином на дебелото црево

Карциномот на дебелото црево бара доживотно следење (follow-up)... 


Дијагноза кај карцином на дебелото црево

Дијагнозата се поставува со внимателно земена анамнеза, физикален преглед по системи... 

Кожа

Настанување и типови на ракот на кожата - синхронизирано на македонски јазик.
[Преземено од YouTube]

Рак на кожа

Меланомот претставува малигно буење на меланоцитите, клетки кои го произведуваат пигментот на кожата. Тоа е најмалигни облик на кожен карцином и е најчеста причина за смрт од кожен карцином... 


Симптоми и знаци

Најчесто карциномот започнува како мала, сјајна папула која бавно и постепено се зголемува и по неколку месеци се појавува сјаен, бисерен раб со назначени проширени крвни садови... 

Дојка

Радиотераписки третман кај рак на дојка. Радиотерапијата ја одредува лекар специјалист (радиотерапевт и онколог).
[Преземено од YouTube]

Ширење на ракот на дојката

Ракот на дојката е системско заболување, дисеминиран процес, кој, уште од најраните фази на својот развој, е склон кон метастазирање... 


Симптоми и знаци за појава на рак на дојката

Ракот на дојката во својот почетен, ран стадиум е обично асимптоматски...