• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Видови на тумори
Истражување

Идентификувани гени поврзани со рак на тестис

Ракот на тестисот е ретка болест и претставува само 2% од сите карциноми кои се јавуваат кај мажите. Но, тој е чест тумор кај...

Болести на простата - Рак

За болестите на простатата кај нас многу малку се знае. Единствен начин да се бориме против нив...
Видови на канцерогени агенси - Зрачење
Индекс на артикл
Видови на канцерогени агенси
Зрачење
Хемиски средства
Исхрана
Јатрогени хемиски средства
Основни животни навики
Вируси и паразити
Фактори од работната и надворешната средина
Сите страници

Зрачење

Јонизирачко зрачење

Биолошкото дејство на јонизирачкото зрачење е најдобро проучено. Тоа овозможува приближно точна проценка на опасностите за човековата популација, кои произлегуваат од него. Последиците од зрачењето не зависат од применетата доза, туку од озрачената површина и начинот на зрачењето.

Леукемијата е главна малигна болест предизвикана од јонизирачкото зрачење.

Главен доказ за канцерогеното дејство на јонизирачкото зрачење претставува бројот на заболените меѓу професионално изложените лица. Денес се знае дека болеста на белите дробови која била позната уште од 16 век, во Чехословачка и Германија, всушност била рак на белите дробови кој бил предизвикан од реактивните руди во рудниците.

Натамошните докази се добиени по извршените атомски експлозии во Јапонија и со испитувањето на долгогодишните последици кај пациентите кои биле изложени на зрачење во дијагностички или тераписки цели.

Постои богато искуство во врска со ракот предизвикан од зрачењето на човековата популација, која накратко би се состоела од:

  • Кожниот карцином бил многу чест кај персоналот кои ракувал со првите рендгенски апарати, бидејќи тогаш сеуште не биле стандардизирани заштитните мерки,
  • Белодробниот карцином е многу чест меѓу рударите во рудниците на цинк, ураниум и други, во споредба со останатата популација, а заради присуството на гасот радон во рудниците. Вдишувањето на гасот радон води до негово складирање во белите дробови. Радонот емитира силни радиоактивни алфа честички.
  • Развојот на остеосаркомот кај работничките кои ги бојадисувале стрелките на часовниците со светлечки бои. Коскените саркоми беа едни од првите тумори кај кои се откри етиолошката поврзаност на нивното јавување со јонизирачкото зрачење. Доказ за тоа е следново. Остеосаркомите се појавија како резултат на големото производство на инструментални бројчаници и часовници во САД и Канада, веднаш по Првата Светска војна. Бројчаниците биле боени со луминисцентна боја, која содржела радиум и мезоториум, помешани со цинк сулфид. Младите работнички ги ставале четките во уста, внесувајќи го со тоа и радиумот, кој се депонирал околу непцата, предизвикувајќи радионекроза на вилицата, а исто така, и на долгите коски на рацете и нозете, како последица на апсорпцијата на радиумот преку системот за варење. Така, голем број од овие работнички, по подолг латентен период, развиле остеосарком.
    Покасно е откриено дека и надворешната зрачна терапија предизвикува појава на коскен сарком. Било утврдено дека, кај деца кај кои била спроведена зрачна терапија во пределот на коската, по одреден латентен период, се развива секунарен, зрачно индуциран остеосарком. Латентниот период е обично околу 10 години, по реализираната радиотерапија.
    Коскениот сарком е еден од најчестите секундарни тумори, кој се јавува како последица на применетата радиотерапијата во детската возраст. Тоа е и главна причина зошто радиотерапијата често се избегнува во третманот на детските малигноми.
    Најчесто овие зрачно индуцирани коскени саркоми се: остеосаркоми, а поретко фибросаркоми и малигни фиброзни хистиоцитоми.
  • Висока честота на рак на црниот дроб е најдена кај пациенти кај кои е употребувано контрасното средство – торотраст.
    Торотраст (Thorotrast) е контрасно средство кое содржи ториум диоксид, кој е силен емитер на алфа-честички. Ова контрасно средство било употребувано во рендгенологијата во период од 1920 до 1950 год.
    Утврдена е поврзаност помеѓу примената на оваа супстанција и појавата на примарните малигноми на црниот дроб, пред сé, на ангиосаркомите и холангиокарциномите. Најкусиот период помеѓу изложеноста на торотраст и појавата на црнодробниот малигном е 15 години.
    Ова контрасно средство денес не се употребува.
  • Кај преживеаните од атомската бомба во Хирошима и Нагасаки е забележан висок процент на леукемија и на други солитарни тумори.
  • Мал пораст на инциденцата на леукемија е забележан и кај пациенти со спондилит (реуматска болест на коските), кои биле лекувани со зрачна терапија за смирување на болката.
  • Кај децата кои биле озрачени во пределот на вратната регија заради бенигни состојби, како на пример хиперплазија на тимусот, туберкулозен аденит (туберкулозно воспаление на лимфните јазли) и друго, по подолг латентен период од 10-20 години се јавиле чворчиња (нодулуси) во штитната жлезда (кај 25% од озрачените деца), а околу една четвртина од нив се малигни, најчесто папиларни карциноми на штитната жлезда.
    Исто така, кај озрачените од атомска бомба во Хирошима и Нагасаки забележена е зголемена инциденца на тироидниот карцином.
    После хаваријата во нуклеарната централа во Чернобил во 1986 година, појавата на тиродниот карцином во Украина е зголемена за 10 пати.
  • Забележан е пораст на инциденцата на ракот на дојка кај пациентки кои примале радиотерапија поради постпартално (после породување) воспаление на дојката.

Радиоактивни елементи

Нивото на зрачењето од природните и вештачките радиоактивни изотопи од околината е можен причинител за појава на малигните заболувања кај човекот.

Затоа се препорачува радиоактивниот Ј 131 да се користи во дијагностичките цели во помали дози, а во тераписки цели не би требало да се применува кај луѓе помлади од 40 години.

Ултравиолетово зрачење

Во почетокот на 20 век е забележано дека кожниот карцином се јавува кај луѓе кои работат на отворено и тоа на делови од телото кои се најмногу изложени на сончевата светлина.

Подоцна е утврдено дека ултравиолетовите зраци од сончевиот спектар со бранова должина од 2900-3300 А се канцерогени за кожата на животните. За да се развие кожен карцином потребни се 40 000 – 180 000 часа излагање на кожата на сончева светлина.

Според податоци од литературата, 86% од кожните карциноми се локализирани на кожата на лицето и вратот. Инциденцата на кожниот карцином е најголем во седмата деценија на животот.

Освен изложувањето на Сонце, кое е сé поштетно поради озонските дупки, како фактор на ризик за настанување на кожниот карцином, а кај некој и најважен фактор, е сончањето во солариум. Научниците од цел свет укажуваат дека дозата на УВ зрачење во солариумот е 2 до 10 пати поголема отколку од Сонцето. Ако при тоа се додаде дека кај нас, ниту лампите не се менуваат по пропис, ниту се користат специјални заштитни наочари за солариум (ретко кога ги има во козметичките салони), последиците од зрачењето се уште поголеми.

Заблуда е дека сончањето во солариумот е побезбедно отколку изложувањето на сончевите зраци. И во двата случаи, дејството на УВ зрачење е кумулативно, а тоа значи дека со зголемувањето на времето на изложување на Сонце или со сончање во солариум, ризикот за појава на рак на кожата се зголемува.



 

Тестис

Преглед на тестиси како превентива во навремено откривање на ракот на тестис.
[Преземено од YouTube]

Превенција и скрининг - рак на тестис

За раното откривање на болеста многу е важна едукацијата на младата машка популација. Тие треба да се информираат за раните симптоми и знаци на болеста, за значењето на самопрегледот... 


Рани знаци и симптоми

Многу е важно да машкото точно ја познава големината и обликот на своите тестиси, за да може да ги примети промените. Најчест симптом на карциномот на тестисот е присуство на мала, безболна тврдина... 

Простата

Рак на простатата, раскажува д-р Реј од клиниката за третман на ракот на простата - синхронизирано на македонски јазик.
[Преземено од YouTube]

Што е простата?

Простатата е орган со жлездесто-мускулна структура, чиј алкален секрет влегува во составот на семената течност (сперма)... 


Третман на карциномот на простатата

За одредување на најадекватна тераписка опција за одреден пациент, се разгледуваат многу фактори... 

Дебело црево

Настанување и ширење на ракот на дебелото црево - синхронизирано на македонски јазик.
[Преземено од YouTube]

Следење на болните со карцином на дебелото црево

Карциномот на дебелото црево бара доживотно следење (follow-up)... 


Дијагноза кај карцином на дебелото црево

Дијагнозата се поставува со внимателно земена анамнеза, физикален преглед по системи... 

Кожа

Настанување и типови на ракот на кожата - синхронизирано на македонски јазик.
[Преземено од YouTube]

Рак на кожа

Меланомот претставува малигно буење на меланоцитите, клетки кои го произведуваат пигментот на кожата. Тоа е најмалигни облик на кожен карцином и е најчеста причина за смрт од кожен карцином... 


Симптоми и знаци

Најчесто карциномот започнува како мала, сјајна папула која бавно и постепено се зголемува и по неколку месеци се појавува сјаен, бисерен раб со назначени проширени крвни садови... 

Дојка

Радиотераписки третман кај рак на дојка. Радиотерапијата ја одредува лекар специјалист (радиотерапевт и онколог).
[Преземено од YouTube]

Ширење на ракот на дојката

Ракот на дојката е системско заболување, дисеминиран процес, кој, уште од најраните фази на својот развој, е склон кон метастазирање... 


Симптоми и знаци за појава на рак на дојката

Ракот на дојката во својот почетен, ран стадиум е обично асимптоматски...