• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Видови на тумори
Терапија на коскени метастази кај пациентки со рак на дојка Печати

Карциномот на дојката многу често дава метастази во коските, но чести се и метастазите во другите оддалечени ткива и органи.

Најчесто коскените метастази ги зафаќаат рбетните прешлени, карличната коска, а поретко долгите коски на рацете и нозете.

Коскените метастази се сериозен проблем за пациентката. Тие се пропратени со интензива болка. Присутното разјадуваање на коската од страна на туморот (остеолиза) често може да доведе до појава на скршеници и при најмал физички напор, па дури и спонтано.

Метастазите во рбетните пршлени може да доведат до притискање на коскениот мозок, поради што се јавува слабост во нозете, потешко одење или потполна парализа.

Често кај пациентките со коскени метастази е покачено нивото на калциумот во крвта (хиперкалциемија).

Затоа, палијативната терапија има мнгогу важна улога во третманот на коскените метастази.

Палијативната терапија за коскените метастази се спроведува со:

  • медикаментозна терапија со бисфосфонати,
  • палијативна радиотерапија.

Медикаментозна терапија со бисфосфонати

Најнова форма на палијативен третман на коскените метастази и нивните компликации е со примена на лековите наречени бисфосфонати.

Третман на коскените метастази со бисфосфонати

Постојат два типа на метастатски коскени оштетувања (лезии):

  • остеобластни лезии (коскена продукција),
  • остеолизни лезии (коскено рапаѓање, разградување).

Најнова форма на палијативен третман на коскените метастази и нивните компликации е примената на лекови наречени бисфосфонати.

Бисфосфонатите се ефикасни во третирањето на еден тип од овие лезии, односно на остеолизните. Кај карциномот на дојката почести се остеолизните лезии, затоа и третманот со бисфосфонатите е ефикасен.

Остеокластите имаат засилена активност кај пациентите со метастази во коските, според тоа ова е целна терапија, која делува директно на инхибицијата на остеокластната активност.

Бисфосфонатите делуваат на тој начин што ја намалуваат коскената ресорпција. Тие се врзуваат за активните зони од коскениот метаболизам, се ослободуваат за време на коскената ресорпција и ја инхибираат активноста на остеокластите, клетки кои ја разградуваат коската.

Според тоа тие доведуваат до:

  • намалена коскена ресорпција предизвикана од присутните метастази,
  • намалување на коскената болка,
  • спречуваат создвање на нови метастази во коските,
  • намален ризик од појава на патолошки скршеници,
  • намалување на нивото на калциумот во крвта при хиперкарциемијата (високо ниво на калциум).

Терапијата со бисфосфонати е долготрајна и се спроведува сè додека дава добар одговор и е ефикасна. Бисфосфонатите може да се дадат во вид на инфузии во вена или во вид на таблети или капсули преку уста.

Доколку се дадат како интравенска инфузија, тие се аплицираат на секои 3-4 недели, додека ако се даваат како таблети тие се земаат секојдневно, без прекин.

Најчесто користени бисфосфонати се:

  • clodronate (Bonefos® - Bayer Schering Pharma), терапијата може да започне прво со интравенска инфузија во дози од 300 mg. во тек на 3-5 дена или најмногу до 7 дена, а потоа терапијата да се продолжи со орална примена на бонефос капсули од 400 mg со вкупна дневна доза од 1600 до 2400 mg дневно.
  • pamidronate disodium (Aredia® - Novartis), која се дава во вид на три часовна инфузија во доза од 90 mg на секои 3-4 седмици,
  • ibandronate (Bondronat® - F. Hoffmann-La Roche) во доза од 6 mg како едночасовна интравенска инфузија на секои 3-4 седмици или во вид на обложени таблети од 50 mg еднаш дневно,
  • zoledronic acid (Zometa® -Novartis), како 15-минутна инфузија во вена во доза од 4 mg на секои 3-4 седмици.

Клиничките студии ги објавиле најчестите несакани ефекти од бисфосфонатите, а тоа се: замор, треска, мачнина, гадење, слабокрвност, коскена и мускулна болка. Но, овие симптоми може да бидат предизвикани и од самото присуство на карциномот или од другите лекови кои пациентот ги прима.

Обично бисфосфонатите добро се поднесуваат и немаат силно изразени несакани ефекти.

Контрола на хиперкалциемијата со бисфосфонати

Кај пациентките со метастази во коските, често може да дојде до покачено ниво на калциум во крвта т.е до хиперкалциемија. Причина за хиперкалцимијата е зголеменото разградување во коските. Хиперкалциемијата делува на сите основни функции и органи во телото како на бубрезите, на срцето, на системот за варење, на нервниот систем и на психата.

Денес постои група на ефикасни лекови т.н. бисфосфонати кои го запираат разградувањето на коските. Нивното делување започнува неколку дена по нивното аплицирање и тие долго време го спречуваат излачувањето на калциумот од коските. При терапијата со бисфосфонатите, потребна е обилна хидрација на организмот, за да може вишокот на калциум полесно да се исфрли преку бубрезите.

При хиперкалциемијата најголем проблем е нејзиното рано дијагностицирање. Во почетокот, хиперкалциемијата дава некарактеристични симптоми. Затоа и при најмали епизоди на замор, запек или гадење, треба кај пациентите со метастази во коските да се провери нивото на калциумот во крвта. Задоцнетата дијагноза на хиперкалциемијата може да доведе не само до бубрежна инсуфициенција, туку и до развој на кома која може да има фатален крај.

Современите лекови, бисфосфонатите, овозможуваат ефикасена и долгогодишна контрола на калциумот во крвта.

Потребни се редовни контроли на калциумот и адекватно лекување со бисфосфонатите.

Палијативна радиотерапија

Примарни тераписки цели на палијативната надворешна терапија кај коскените метастази се:

  • намалување на коскената болка,
  • подобрување на функцијата на зафатената регија,
  • намалување на ризикот од појава на патолошки скршеници (фрактури),
  • контрола на хиперкалциемијата.

Со тоа палијативната радиотерапија директно влијае на подобрувањето на квалитетот на животот кај пациентите со коскени метастази.

Бројни големи мултиинституционални рандомизирани клинички студии спроведени од страна на Радиотераписката Онколошка Група (РТОГ) покажале дека со примена на палијативната радиотерапија во третманот на коскените метастази се постигнал одговор, т.е. комплетно или делумно намалување на коскената болка кај 70-80% од лекуваните пациенти. Одговорот обично се постигнува по 2 недели по комплетирањето на радиотерапијата. Исто така е важно и времетраењето на постигнатиот одговор. Имено, кај 60% од пациентите кои дале одговор на палијативната радиотерапија не се јавува повторно болка во пределот на озрачената регија.

Палијативната радиотерапија се спореведува со специјални машини (линеарни акцелератори) кои произведуваат рендгенски зраци со висока енергија (4-20MV) или со телекобалт терапија користејќи радиоактивен кобалт ( Co60).

Во палијативната радиотерапија може да се применат и електрони со висока енергија.

Зраците минуваат низ телото на пациентот од надвор (надворешно зрачење).

Палијативнта радиотерапија се разликува од радикалната (дефинитнивната) радиотерапија која има за цел излекување и која се применува само во раните стадиуми на болеста со локализиран или локално напреднат карцином на дојката.

Радикалната (куративната) радиотерапија се споведува во дневни фракции (зрачења) во подолг временски период (7 до 8 недели) и со многу повисоки дози.

Палијативната радиотерапија користи скратени фракционирани шеми и се спроведува со помала доза од онаа кај радикалната радиотерапија.

Постојат неколку фракционирани шеми кои се применуваат во третманот на коскените метастази, кои покажале приближно еднаква ефикасност во намалувањето на болката, како и во времетраењето на постигнатиот одговор од терапијата.

Затоа при одбирањето на фракционираната шема, треба да се земат предвид следниве фактори:

  • проширеноста на болеста,
  • локализацијата на метастатските промени,
  • претходно спроведената терапија кај пациентката,
  • општата состојба и очекуваното преживување кај пациентката.

Според тоа, која шема на палијативна радиотерапија ќе се примени зависи од сите овие наведени фактори.

Секогаш индивидуално се одлучува која е најпогодна шема да се спроведе кај одреден пациент. За тоа одлучува лекарот – радиотерапевт.

Многу важно во радиотерапијата, било таа да се спроведува во куративна или во палијативна цел, е нејзиното прецизно планирање и дефинирање на зрачниот волумен. Целта е туморот да биде озрачен прецизно, без да бидат или минимално да бидат зафатени околните здрави ткива или органи. Многу е важно и позиционирањето на пациентот за време на планирањето, како и за време на зрачниот третман. Пациентот треба да биде во идентична положба за време на планирањето на третманот, а исто така и при секоја зрачна сеанса.