• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Видови на тумори
Акутна лимфоцитна леукемија (АЛЛ) - Лист 2 Печати
Индекс на артикл
Акутна лимфоцитна леукемија (АЛЛ)
АЛЛ кај возрасни
Стадиуми и начини на лекување
Нови начини на лекување
Несакани ефекти од лекувањето
Сите страници

АЛЛ кај возрасни

Ризични фактори

Можни ризични фактори за акутна леукемија се:

  • машки пол,
  • бела раса,
  • возраст над 70 години,
  • претходно лекување со хемотерапија и/или зрачење,
  • изложеност да зрачење, дејство на хемиски канцерогени материи (бензен, формалдехид, пестициди, инсектициди и други загадувања на околината),
  • абнормалности на хромозомите, на пример Даунов синдром, брат или сестра со леукемија.

Честотата на појавата на леукемија е 6 од 100 000 луѓе.

Превенција и скрининг

Бидејќи не се познати вистинските причини за појавата на леукемија, таа не може да се превенира. Минималното изложување на разни хемиски канцерогени агенси, на отрови и зрачење, може да го намалат ризикот од развој на леукемија.

Не постојат скрининг тестови за леукемиите.

Симптоми и знаци

Можни симптоми на акутната леукемија се:

  • покачена телесна температира, треска, чувство на студ и други симптоми слични на грипот,
  • инфекција или „настинка“ која трае долго и не поминува,
  • чести инфекции, губиток на апетит и телесна тежина,
  • отечени или болно осетливи лимфни јазли (особено на вратот, пазувите и препоните),
  • тешкотии во дишењето,
  • надуеност на стомакот, кое е предизвикано од зголемувањето на црниот дроб и слезенката,
  • главоболка,
  • ноќно потење,
  • долготрајна слабост и замор,
  • болки во коските и зглобовите,
  • продолжено или обилно крварење,
  • склоност кон појава на модрици по кожата,
  • крварење од непацата и десните,
  • крварење од носот,
  • крварења во кожата,
  • ненормални менструални циклуси,
  • осип или промени на кожата,
  • ситни точкести крварења во кожата (петехии),
  • крвни подливи во кожата (ехимози),
  • бледило.

Доколку овие наведени симптоми и знаци траат подолго време, потребно да се се отиде на лекарски преглед.

Дијагноза на АЛЛ

За поставување на дијагноза на акутна лимфоцитна леукемија се користат следниве прегледи и тестови:

  • анамнеза и детален физикален преглед по системи: може да се открие зголемен црн дроб, слезенка, модрици по кожата, зголемени лимфни јазли и друго),
  • комплетен лабораториски преглед на крвта: се утврдува бројот на сите различни крвни клетки во крвта,
  • биопсија на коскената срцевина: се прави во случај кога резултатите од испитувањата на крвта покажуваат абнормалности. За време на испитувањето, иглата се внимателно внесува во коската и се зема мала количина на коскена срцевина. Процедурата се изведува под локална анестезија. По земањето на материјалот, тој се испраќа на микроскопско хистопатолошко испитување. Патологот ја поставува дефинитивната дијагноза на акутната лимфоцитна леукемија.
  • спинална пункција: лекарот, исто така, може да направи и спинална пункција. При спиналната пункција, иглата се внесува меѓу прешлените и се зема примерок од ликворот, течност која го плакне централниот нервен систем и `рбетниот мозок. Патологот ја испитува течноста под микроскоп, со цел да утврди дали има присутни клетки на леукемијата. Дури тогаш, лекарот може да каже за каков тип на леукемија се работи и да го плранира најадекватното и најдобро лекување, за секој пациент одделно.
  • Цитогенетска анализа: тоа е тест при кој се гледаат крвните клетки под микроскоп и се одредува дали постојат одредени промени, односно абнормалности на хромозомите на лимфоцитите. Таа абнормалност, т.е. промена се вика Филаделфија хромозом. Кај оваа абнормалност доаѓа до реципрочна транслокација помеѓу 9 и 22 хромозом {t(9;22)(q34;q11)}.
    Молекуларната промена го активира abl-онкогенот на хромозомот 9 и во пределот на главната точка на прекинот (major break point cluster region) на хромозомот 22. Така доаѓа до формирање на bcr/abl хибриден ген. Карактеристична цитогенетска абнормалност е присутна во 90% од пациентите со хронична мијелоична леукемија, како и во некои случаи на акутни леукемии.
  • Инумофенотип: ова е тест со кој крвните клетки се гледаат под микроскоп за да се одредат лозите на кои им припаѓаат туморските клетки, на пример, дали се малигните лимфоцити развиле од B-лимфоцитите или од T-лимфоцитите.

Акутната лимфоцитна леукемија може да ги промени резултатите и на следниве тестови:

  • број на Т-лимфоцити (земени од тимусот),
  • испитување на антигените на површинските клетки (B-клетки, леукемија/панел лимфом),
  • диференцијална крвна слика.

Важноста на откривањето на Филаделфија хромозомот

Филаделфија хромозомот е најпрво препознаен како скратен хромозом 22. Хромозомите се влакнести структури кои се наоѓаат во секоја клетка на човекот.

Постојат 23 пара на хромозоми кои ги носат сите гени кај еден човек. Гените ги одредуваат шифрите за произведување на протеини, кои ги одредуваат сите карактеристики на една личност.

Ова скратување на хромозомот е приметено кај 90% од болните со хронична мијелоидна леукемија. Пореметувањето е откриено само во малигните клетки, додека во нормалните, здрави клетки на организмот, не е најдено ова пореметување. Овој пронајдок значел и откривање на првата сигурна поврзаност на хромозомското пореметување и малигната болест. Подоцна е приметено дека делот од хромозомот 22 кој недостасува, се прицврстил за хромозмот 9, додека пак дел од хромозмот 9 преминал на хромозмот 22 (транслокација е термин за оваа промена на генетскиот материјал). Утврдено е, исто така, дека прекинот на генетскиот материјал на хромозомот 22 се случува секогаш на исто, тесно место. Оваа регија е наречена breakpoint cluster region, или скратено BCR.

Прогноза

Овој тип на леукемија може често успешно да се лекува со разни хемотераписки протоколи. Кај децата, акутната лимфоцитна леукемија многу добро реагира на терапија. Дури 75% од децата со овој тип на леукемија постигнуваат потполна ремисија (комплетно повлекување на болеста) и покасно оздравување.

Можноста за излекување (прогноза) зависи од:

  • присуството на Филаделфија хромозомот,
  • проширеноста на болеста, односно дали таа го зафатила нервниот систем (централниот нервен систем и `рбетниот мозок),
  • возраста на пациентот,
  • општата здравствена состојба на пациентот,
  • дали се работи за новодијагнстицирана болест или за нејзин рецидив.

Целта на лекувањето е ремисија на малигниот тумор. Ремисија е постигната кога се нормални наодите на периферната крв и на коскената срцевина.