• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Видови на тумори
Дијагностички постапки Печати
Индекс на артикл
Дијагностички постапки
Инвазивни дијагностички процедури
Сите страници

Поставување на дијагноза кај белодробниот карцином

Дијагнозата се поставува со внимателно земена анамнеза, физикален преглед по системи, лабораториски испитувања, испитување на функцијата на белите дробови, рендгенографски испитувања, инвазивни дијагностички процедури (за цитолошка и хистолошка дијагноза), радиоизотопски и ехотомографски испитувања.

При анамнезата, особено се обрнува внимание на присутната кашлица, на хемоптизиите и навиката на пушење.

Секоја упорна кашлица, која долго време трае, не се смирува со примена на антибиотска и симптоматска терапија, е сомнителна за белодробен карцином.

Исто така, хемоптизиите се важен и карактеристичен знак на белодробниот карцином.

Затоа, по земање на добра и детална анамнеза, искусниот лекар може да се посомнева за постоење на белодробен карцином и да назначи и други, дополнителни испитувања, со цел да се постави точна и рана дијагноза.

Лабораториски испитувања

Во рутински испитувања спаѓаат: крвна слика и седиментација. Покрај рутинските испитувања, потребно е да се испитаат и хепаталните ензими, алкалната и киселата фосфатаза, уреата, креатиннот и електролитите.

Радиографски испитувања

Рендгенграфија на бели дробови

Нативната снимка на белите дробови е значајна и едноставна метода со која се одредува локализацијата и карактеристиките на туморската маса и евентуалната проширеност во регионалните лимфни јазли (хиларни и медијастинални). Исто така, може да се приметат и други промени, како подигната дијафрагма при парализа на нервот френикус, деструкција на ребра или прешлени, воспалителни процеси и друго.

Рендгенграфијата на белите дробови е почетна и основна метода во дијагнозата на белодробниот карцином.

Компјутеризирана томографија на белите дробови

Компјутерската томографија (КТ) користи посебна опрема со рендген зраци за добивање на слики од телото од различни агли. Податоците се анализираат и се обработуваат со помош на компјутер. Така се добиваат дигитални слики кои прикажуваат пресеци на телото низ органите и ткивата. На тој начин се овозможува тродимензионален детален приказ на надолжни и на напречни пресеци на сите ткива и органи. КТ е најпрецизна дијагностичка метода.

КТ дава морфолошки изглед на туморот, овозможува да се измери неговата големина, да се утврди прецизната локализација на туморот како и неговата проширеност во околните ткива и структури.

Оваа дијагностичка процедура е безболна и не дава несакани ефекти.

Компјутеризираната томографија на белите дробови е софистицирана метода, која е 73% сензитивна и дури 80% специфична при одредувањето на стадиумот на белодробниот карцином. Таа е посупериорна метода во споредба со конвенционалните рендгенграфски испитувања, затоа што во повисок процент може да покаже проширеност или метастази во регионалните лимфни јазли (хиларни и медијастинални).

Лимфните јазли до 1 cm се сметаат за негативни (без метастази).

Лимфните јазли со големина од 1 до 2 cm се сметаат за суспектни,а лимфните јазли поголеми од 2 cm се сметаат за метастатски.

При тумор по потекло од белодробниот врв (apex), КТ скенот може точно да ja процени проширеноста на туморот во соседните структури.

Со преглед на горниот дел од абдоменот се евалуираат лимфните јазли во таа регија како и црниот дроб.

Меѓутоа КТ скенот не може да ги разграничи воспалителните процеси од малигномите, како и микроскопските метастази во нормалните лимфни јазли (со големина до 1 cm).

КТ се користи за прецизно водење на биопсијата и на другите минимално инвазивни процеду¬ри, како и за планирање на хируршкиот третман и за утврдување на опе¬рабилноста на туморот.

КТ се користи и за планирање и за соодветно администрирање на радиотерапијата со помош на КТ симулатор.

Ехотомографскиот преглед на абдомен

Ехотомографскиот преглед (ултразвук) користи звуци со висока фрекфенција, кои преку сонда се насочуваат кон телото на пациентот. Преку истата сонда се регистрираат одбиените зрачни бранови и врз основа на разликата од влезниот сноп на ултразвучните зраци и одбиените зраци се добива слика за внатрешните органи и структури на телото. Таа слика се гледа на монитор.

Ехотомографскиот преглед на абдоменот ни дава преглед на сите органи и структури во абдоменот, а посебно е корисна дијагностичка метода за откривање на метастази во црниот дроб и лимфните јазли.

Оваа метода се користи кај белодробниот карцином за откривање на евентуално присутни метастази во абдоменот, со што помага во одредувањето на стадиумот на болеста.

Компјутерска томoграфија на абдомен

Компјутерската томографија (КТ) користи посебна опрема со рендген зраци за добивање на слики од телото од различни агли. Податоците се анализираат и се обработуваат со помош на компјутер. Така се добиваат дигитални слики кои прикажуваат пресеци на телото низ органите и ткивата. На тој начин се овозможува тродимензионален детален приказ на надолжни и на напречни пресеци на сите ткива и органи. КТ е најпрецизна дијагностичка метода.

КТ на абдоменот дава приказ на сите ткива и органи во абдоменот, и е многу попрецизна дијагностичка метода од ехотомографијата на абдоменот. Со оваа метода може да се откријат присутни метастази во црниот дроб, во лимфните јазли во абдоменот, како и во другите органи во абдоменот, кај ракот на белите дробови.

КТ се користи за прецизно водење на биопсијата и на другите минимално инвазивни процедури.

Оваа дијагностичка процедура е безболна и не дава несакани ефекти.

Сцинтиграфски преглед (скен) на скелетот

Белодробниот карцином најчесто дава коскени метастази (околу 25%), кои настануваат со расејување на карциномските клетки по крвен пат. Може да биде зафатена која било коска од телото, но најчесто промените се во ‘рбетот и на карлицата.

Со сцинтиграфскиот преглед на скелетот се откриваат овие промени во целиот скелет.

Овој преглед се изведува со претходно вбризгување на раствор со радиоактивен технициум кој се аплицира во вена. По 90 минути од аплицирањето се прави сцинтиграфскиот преглед. Радиоактивниот технициум се депонира во метастатските промени во сите коски од скелетот и на тој начин се добива снимка на која се гледаат метастазите како темни зони.

Методата е безболна и не дава никакви несакани ефекти.

Многу е прецизна и со неа може да се откријат и најмали промени во коските, кои не се гледаат на обична рендгенска снимка.


Инвазивни дијагностички процедури

Бронхоскопија

Бронхоскопијата е инвазивно испитување со кое се прегледуваат дишните патишта, дишникот (трахеа), главните дишни патишта (бронхуси), и помалите бронхии со користење на посебен инструмент-бронхоскоп.

Со бронхоскопијата може да се испитува и грлото (ларингс) со гласните жици.

Постојат два типа на бронхоскопи-ригидни (несвитливи) и флексибилни (свитливи).

Најчесто употребуван е флексибилниот бронхоскоп и тој претставува свитлива цевка со дијаметар од околу 2,2 милиметри и поголем.

Бронхоскопот се внесува преку носот или преку устата во дишните патишта.

Оваа свитлива цевка содржи фибер-оптички систем на чиј врв се наоѓа камера и осветлување. Светлото патува низ фибер-оптичкиот систем и ја осветлува внатрешноста на дишните патишта. Сликата видена на врвот од бронхоскопот се пренесува низ фибер-оптички систем назад до видео камера и можат да се прават слики од прегледот или целиот преглед може да се сними на диск.

Со помош на бронхоскопија лекарот може да ја види внатрешноста на дишните патишта и истовремено да земе материјал доколку е потребно.

Понекогаш малигните клетки се населуваат длабоко во белите дробови и тешко се пронаоѓаат и идентификуваат. Овој материјал може да се добие со промивање на дишните патишта со физиолошки раствор-бронхеоалвеоларна лаважа. Лекарот инјектира мала количина на физиолошки раствор низ бронхоскопот и потоа ја аспирира истата течност назад преку каналот на бронхоскопот и овој материјал се праќа за патохистолошко испитување.

Фибербронхоскопијата е задолжителна дијагностичка метода кај пациентите со белодробен карцином. Со оваа метода се врши проценка за проширеноста на болеста и се зема биопсија од видливите туморски маси за хистолошка анализа.

Кај видливите тумори, со бронхоскопија, вкучувајќи го и брашингот, промивката на бронхијалното стебло и тенкоиглената трансбронхијална биопсија за цитолошко испитување, се докажува малигност во 90% од случаите.

Фибербронхоскопијата е помалку вредна метода за дијагностицирање на периферните белодробни тумори, и доколку е туморот помал од 2 cm, процентот на позитивните наоди изнесува околу 30%.

Изведба на бронхоскопија

При закажувањето на прегледот од особена важност е пациентот да го информира лекарот доколку зема лекови кои ја спречуваат коагулацијата на крвта.

Овие лекови треба привремено да се прекинат, 5 до 7 дена пред изведувањето на бронхоскопијата, поради опасноста од зголемено крварење за време на дијагностичката процедура.

Бронхоскопијата се изведува во болнички услови од страна на специјалист кој е посебно обучен за изведба на бронхоскопија.

На пациентот му се даваат лекови за смирување преку венска инфузија.

Пациентот се поврзува за монитор преку кој се следат виталните функции како срцева фрекфенција и крвен притисок. На пациентот му се даваат лекови за инхалирање со кои се анестетизираат дишните патишта со што се спречува рефлексот за кашлање. Потоа се анестезираат и носната лигавица и грлото. Бронхоскопот се спроведува преку носот или преку устата до ниво на гласните жици каде се испушта локален анестетик за анестезија на гласните жици и потоа бронхоскопот се спроведува преку душникот (трахеа) до дишните патишта. По завршување на процедурата, бронхоскопот се извлекува. По процедурата пациентот е буден, но поспан поради дадените лекови за смирување.

Несакани ефекти

Флексибиланата бронхоскопија е релативно безбедна дијагностичка метода.

Но сепак можни се комликации, од кои најчеста е покачена температура по процедурата, која обично се симнува со лекови.

При изведување на биопсија можно е крварење по процедурата.

Можна е појава на пнеумоторакс односно собирање на воздух околу белите дробови, кој доведува до колапс (собирање) на белите дробови, и доколку е многу изразен потребно е поставување на цевка преку градниот кош за да се извади овој воздух и белите дробови повторно да се рашират. Кај некои пациенти потребно е давање на кислород во тек и по процедурата.

Како привремени несакани ефекти од оваа дијагностичка процедура се наведуваат: болка во грлото и кашлица со крвав искашлок (хемоптизии), посебно доколку при бронхоскопијата е земена и биопсија. Меѓутоа, овие симптоми постепено се губат, по некое време од реализирањето на бронхоскопијата.

Траење на процедурата

Самата процедура (заедно со поставување на инфузија, седација) трае околу 45 минути. По изведувањето на процедурата, обично се чека пациентот да биде потполно свесен. Целата процедура обично трае до 4 часа во болница.

Трансторакална перкутана (преку кожа) тенкоиглена биопсија

Трансторакалната перкутана тенкоиглена биопсија со флуороскопска контрола се применува за докажување на периферните белодробни карциноми. Со оваа метода се постигнува патохистолошка потврда на карциномот кај 90% од случаите, но постои ризик од развој на пневмоторакс (собирање на воздух околу белите дробови). Оваа компликација се јавува кај околу 20% од пациентите.

Медијастиноскопија

Медијастиноскопијата, во некои медицински центри, се користи како рутинска метода за проценка на операбилноста на туморот, додека пак, во други центри таа се прави само доколку на КТ скенот на градниот кош се забележат зголемени лимфни јазли (поголеми од 1 cm).

Toa e инвазивна дијагностичка процедура, која овозможува да се видат инкапсулирани лимфни јазли, метастази во лимфните јазли во средниот дел на дишникот, фиксирани метастази, метастази во медијастинумот, метастази кои го зафаќаат горниот дел на белодробната артерија.

Сите овие наоди се сметаат како контраиндикација за оперативен третман.

Биопсија на коскена срцевина

Биопсија на коскена срцевина се прави кај пациенти со микроцелуларен белодробен карцином. Тоа е метода при која со тенка игла се зема материјал од коскената срцевина, доколку постои сомневање за постоење на метастази. Материјалот потоа се испраќа на патохистолошко испитување.

Методата е позитивна кај 10-15% од пациентите, кои немаат клинички показатели за зафатеност на коскената срцевина.