• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Видови на тумори
Дијагностички постапки Печати
Индекс на артикл
Дијагностички постапки
Дијагноза на малигни меланом
Патолошка дијагноза на меланом
Дополнителни дијагностички испитувања
Сите страници

Дијагноза на немеланомски кожен карцином (carcinoma planocelullare cutis, carcinoma basocellulare cutis)

Во дијагнозата на кожниот карцином игра важна улога анамнезата и физикалниот преглед од страна на дерматолог.

Лекарот зема детални податоци за почетокот на болеста, односно за тоа кога се јавила лезијата, каква била во почетокот, како се ширела, и за сите други симптоми и знаци на болеста.

Со физикалниот преглед, искусниот дерматолог може со сигурност да оцени дали некоја лезија е сомнителна за кожен карцином или не. При физикалниот преглед се обрнува особено внимание на присуството на туморски сателити, „попатни метастази" (in transit metastsis), како и на статусот на регионални лимфни јазли.

Сепак, дефинитивна дијагноза се поставува со земање биопсија од промената на кожата. Постојат 4 начини на земање на биопсија и тоа:

  • биопсија со гребење (shave),
  • перфорациона биопсија (punch),
  • ексцизиона биопсија,
  • инцизиона биопсија.

Биопсијата со гребење подразбира отстранување на површинскиот слој на лезијата со скалпел и таа би требало да се избегнува доколку не се работи за очигледен нодуло-улцерозен, површински и цистичен базоцелуларен кожен карцином, за кој овој тип на биопсија е сооветен.

Перфорационата биопсија се врши со кружна скалпел-клешта, со која се врши ексцизија на мал примерок од лезијата, сé до поткожното ткиво. За мали лезии, оваа биопсија е еквивалентна на екцизионата биопсија.

Оваа биопсија е погодна за сите лезии, вклучувајќи ги и оние што се сомнителни за кожен карцином, за малиген меланом и аднексални карциноми.

Ексцизионата биопсија е едноставна ексцизија со скалпел и се користи кај мали лезии (особено оние помали од 3 mm), кои се сомнителни за немеланомски кожен карцином (базоцелуларен и планоцелуларен), за кератоакантом, малигни меланом и аднексален карцином. При ексцизионата биопсија се отстранува комплетно целата лезија.

Инцизионата биопсија претставува отстранување на само еден дел од лезијата и се препорачува како почетна биопсична процедура за поголеми лезии (> 1 sm).

По земањето на материјал со биопсија, тој се носи на патохистолошко испитување, при што се поставува дефинитивна дијагноза од страна на патолог. Патологот го одредува хистолошкиот тип на туморот, како и степенот на диференцираноста. Тоа е многу важно за понатамошно одредување на соодветна терапија.


Дијагноза на малигни меланом (melanoma malignum)

Малигниот меланом е видлив тумор и поради тоа е можна рана дијагноза. Промената е лесно видлива и пациенетот може сам да ја примети. Сепак, популацијата, како и лекарите, треба да бидат едуцирани во препознавање на знаците при појава на меланомот.

Раната дијагноза е единствен начин да се намали смртноста од меланомот во денешно време, бидејќи лекувањето на проширената болест има незначително влијание врз преживувањето.

Во поставување на дијагнозата на малигниот меланом, голема улога игра ABCD - правилото според англо-саксонската литература.Тоа е:

  • асиметрија (Аssumetry),
  • ирегуларност на рабовите (Border irregularity),
  • промена на бојата или темно црна боја (Color variation or dark black colour),
  • дијаметар поголем од 6 мм (Diameter greater than 6 mm).

Шкотската асоцијација за меланом има развиено дијагностички критериуми кои се состојтат од 3 важни и 4 помалку важни критериуми во клиничката дијагноза. Пациент кој исполнува кој било од важните критериуми, би требало да се упати во специјалистички центар за биопсија, а присуство на помалку важни критериуми треба да го предупреди лекарот да превземе понатамошни иследувања.

Важни (Major) критериуми:

  1. Промена на големината на претходната лезија и очигледен раст на нова лезија.
  2. Ирегуларен облик-асиметрија и ирегуларен надворешен раб на новоразвиената пигментна лезија или појава на оваа карактеристика кај стара лезија.
  3. Ирегуларна боја-разнообразност на сенки на кафено или црно, во нова или стара лезија.

Помалку важни (Minor) критериуми:

  1. Најголем дијаметар еднаков или поголем од 7 mm. Повеќето од бенигните бемки имаат најголем дијаметар помал од 7 mm.
  2. Инфламација-ретка во бенигните лезии, освен ако не се редовно изложени на траума.
  3. Секреција, инкрустација или крварење (не е карактеристична за бемките).
  4. Промени во сензација-обично се опишуваат како лесен јадеж.

Повеќе од 90% од меланомите може да бидат препознаени клинички, доколку се видени од искусни лекари, но процентот опаѓа до 50% кога истите се видени од неискусни лекари.


Патолошка дијагноза на меланом melanoma malignum

Дијагнозата секогаш се заснова врз комплетна ексцизиска биопсија со 2 mm во здрава кожа околу лезијата, со последователна хистопатолошка дијагноза (ХП), проследена од експертски тим.

Податоците од ХП анализата треба да се во согласност со класификацијата на Светската Здравствена Организација – максимална дебелина во mm (Breslow), ниво на инвазија (Clark I-V), стерилност на хируршките рабови и присуство на улцерација.

Кожниот меланом е малиген тумор кој потекнува од меланоцитите во кожата и тие може да покажат најразлични карактеристики. Овие карактеристики се од голема важност во диференцијалната дијагноза помеѓу меланомот и бенигните лезии.

Малигните тумори најчесто се големи со неправилни рабови.

Бенигните меланоцитни лезии се добро ограничени и нивните крајни маргини се сочинети од гнезда на меланоцити.

Малигните лезии се асиметрични во повеќе аспекти: екстензија кон надвор, проширување кон дермалните делови на кожата, архитектура на епидермалната и дермалната компонента, типот на клетки, дистрибуција и степен на пигментација итн.

Најсилна индикација за малигнитет е качување на меланоцитите. Ова се однесува на ширењето на меланомот низ целата дебелина на епидермисот, спротивно од бенигните меланоцити, кои ги има само на дермо-епидермалниот слој.

Антигенскте маркери се многу корисни при одредување на дијагнозата во тешки случаи. Најшироко користени маркери се S-100-протеинот и HMB-45, кои може да бидат детектирани со антитела во парафинските исечоци од ткивото.

Покачување на S-100 протеинот даваат сите подтипови на меланоми, но не е специфичен само за меланомот. Покачување на овој протеин може да се види и кај саркомите, туморите на нервните обвивки и кај некои карциноми.

HMB-45 е помалку осетлив, но неговото зголемување е поспецифично за меланомот.

Инвазивниот меланом понекогаш е проследен со воспалителна реакција во форма на лентеста лимфоцитна инфилтрација, лоцирана на базата на туморот, а понекогаш е придружен со фиброза и ангиогенеза (новосоздадени крвни садови).


Дополнителни дијагностички испитувања

По поставувањето на дефинитивната дијагноза на примарниот тумор, потребно е да се направат и дополнителни дијагностички испитувања, со цел да се утврди проширеноста на болеста, односно, да се одреди нејзиниот стадиум. Ова е многу важно за да се спроведе адекватна терапија за секој пациент одделно.

По дијагнозата за примарен кожен меланом, кај пациентите со лезии поголеми од 1 mm дебелина, треба да се направаат подетални испитувања со цел да се исклучи постоењето на оддалечени метастази.

Во дополнителни испитувања спаѓаат:

  • рендгенграфија на граден кош,
  • ехотомографски преглед на абдомен,
  • хематолошки и биохемиски анализи за проверка на функцијата на црниот дроб.