• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Ординација
Мутација на гени - мутација на BRCA 1 генот Печати

Гените одредуваат на кој начин нашите клетки растат и се делат. Кога тие гени не работат као што се очекува доаѓа до појава на т.н. генетска грешка или мутација.

Мутациите можат да бидат:

  • наследни,
  • спонтани.

Наследните мутации се оние кои се присутни од раѓањето. Тоа се абнормални гени, кои еден од родителите ги пренесува на своето дете. Наследните мутации на специфични гени, како гените BRCA1 и BRCA2, го зголемуваат ризикот кај жените за развој на рак на дојка.

Спонтаните мутации се случуваат во текот на животот. Вистинската причина или причините за овие мутации сеуште не се познати.

Истражувачите идентификувале два типа на гени кои се важни за растот на клетките. Грешките во тие гени ги претвораат нормалните клетки во канцерогени.

  • Онкогени гени - Тие го “вклучуваат“ или го започнуваат нормалниот раст на клетките и нивната делба. Кога постои мутација на овој онкоген ген, тогаш тој не функционира нормално, т.е не го запира нормалниот раст и делењето на клетките, а како последица на тоа доаѓа до делење на клетките без контрола (неконтролирана пролиферација на клетките),
  • Гени кои ги спречуваат туморите (тумор супресорни гени) – Тие гени ги “исклучуваат“ или го запираат нормалниот раст на клетките и нивната делба. Кога постои мутација на овие тумор супресорни гени, тогаш тие не функционираат нормално и не го запираат растот на клетките, поради што, клетките продолжуваат неконтролирано да растат и да се делат.

BRCA1 ген

BRCA1 (breast cancer 1, early onset) е човечки ген. Некои мутации на овој ген се поврзани со сигнификантно зголемување на ризикот за рак на дојка, како и за други видови на карциноми.

BRCA1 припаѓа на класата на гени познати како тумор супресори, кои ја одржуваат геномската целина за да спречат неконтролирана пролиферација на клетките.

BRCA1 генот е локализиран на долгиот (q) крак на хромозомот 17.

Функција и механизам на BRCA1

Репарирање на оштетената DNA

BRCA1 протеинот е директно вклучен во поправањето на оштетената DNA. Во јадрата на многу типови на нормални клетки, BRCA1 протеинот меѓусебно делува со RAD 51 во поправањето на скинатите ланци на DNA, иако деталите и значењето на оваа интерација е субјект на размислувања и дебати.

Овие оштетувања на DNA може да бидат предизвикани од природната радијација или од изложување на други штетни агенси, но, исто така, се јавуват и кога хромозмите го менуваат генетскиот материјал (хомологна рекомбинација - „crossing over“ за време на клеточната делба). BRCA 2 протеинот, кој има слична функција како и BRCA1, исто така, меѓусебно делува со RAD51 протеинот. Овие три протеини, со својата меѓусебна интерација, играат важна улога во репарирањето на оштетената DNA и имаат важна улога во одржувањето на стабилноста на човечкиот геном.

BRCA1 протеинот директно се врзува за DNA. Со тоа врзување за DNA, тој ги обновува нејзините оштетувања. Доколку постои мутација на BRCA 1 генот, тој не е во состојба да ги репарира оштетувањата на DNA.

Мутации и ризик за рак

Одредени варијации на BRCA1 генот водат до зголемен ризик за рак на дојка. Научниците откриле повеќе од 600 мутации во BRCA1 генот, а многу од нив се поврзани со зголемен ризик за рак.

Овие мутации може да бидат промени во еден или мал број на основи парови на DNA (градежни блокови на DNA). Во некои случаи, реаранжирани се големи сегменти на DNA. Овие големи сегменти можат да бидат делеција или дупликација на еден или повеќе делови во генот.

Мутираниот BRCA1 ген обично ствара протеин кој не функционира нормално. Научниците веруваат дека дефектниот BRCA1 протеин е неспособен да ги поправи мутациите, кои се јавуваат и во другите гени. Овие дефекти се акумулираат и може да доведат до неконтролиран раст и делење на клетките, што доведува до развој на тумор.

Мутацијата на BRCA1 генот, исто така, го зголемува реизикот и за развој на рак на јајчник и рак на простата.