• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Видови на тумори
Хормонотерапија во третман на карциномот на простатата Печати

Тестостеронот (машкиот андроген хормон) делува на растот, на развојот и на функцијата на нормалната простата кај мажите. Но, исто така, тој го забрзува и растот на туморот, врзувајќи се за карциномските клетки на простатата. Тестостеронот, всушност, претставува главна храна за карциномските клетки.

До ова откритие дошол нобеловецот д-р Чарлс Хигинс (Dr. Charles Huggins) уште во раните 40-ти години на минатиот век. Toj увидел дека кога тестостеронот ќе се отстрани од организмот со хируршко отстранување на тестисите, пациентите со напреднат метастазичен карцином на простатата покажуваат повлекување на болеста кое траело 2-3 години. Тој открил дека карциномот на простатата е осетлив на тестостеронот и во негово присуство карциномот брзо расте, а во отсуство престанува да расте и се намалува.

Хормонотерапија кај карцином на простата

Power Point презентација на д-р Лилјана Ацева-Андонова, Институт за радиотерапија и онкологија, Скопје.

Преземи го документот [245 kB]

По оваа студија на нобеловецот д-р Чарлс Хигинс, хормонотерапијата станала доминантен тераписки модалитет за локално напреднат и за метастазичен карцином на простатата.

Хормонотерапијата може да се спроведе на два начина:

  • со орхиектомија (хируршко отстранување на тестисите)
  • со хормонална медикаментозна терапија (примена на лекови).

Орхиектомија (хируршка кастрација)

Орхиектомијата или хируршката кастрација е хируршко отстранување на тестисите, каде се создава околу 95% од тестостеронот во организмот.

Целта на орхиектомијата е да даде брзо намалување на нивото на тестостеронот во организмот, а со тоа да доведе до намалување на туморот и до спречување на неговиот понатамошен раст.

Хируршката кастрација е погодна за пациенти со хормоносензитивни локално напреднати и со метастазични тумори на простатата, кои ја избрале оваа метода наместо медикаментозната кастрација. Обично се изведува кај пациети во понапредната возраст, над 75 години.

Предноста на орхиектомијата е што доведува до брз пад на нивото на тестостеронот веднаш по оперативниот третман. Тоа е едноставен и ефикасен оперативен зафат.

Негативност на хируршката кастрација е што таа е дефинитивна (иреверзибилна). Тоа значи дека по нејзиното изведување не може повторно да се врати хормоналната функција кај пациентите, а со тоа и нормалната сексуална активност.

Затоа, многу пациенти, а посебно помладите, ја избираат нехируршката опција бидејќи таа дава идентични резултати како и хируршката, но е реверзибилна. По престанувањето на давањето на овие лекови, повторно се воспоставува нормална хормонална функција кај пациентот, а со тоа и нормална сексуална активност.

Несакани ефекти од хируршката кастрацијата се: импотенција, присуство на топлотни бранови (слично како и кај жените во менопауза), болки во градните жлезди (мастодинија), поретко зголемување на градните жлези (гинекомастија) и остеопороза (намалување на коскената маса).

Хормонална медикаментозна кастрација

Се спроведува со примена на два типа лекови:

  • ЛХРХ-агонисти
  • антиандрогени

ЛХРХ-агонисти

Оваа група на лекови делува на тој начин што ја блокира продукцијата на хормонот од хипофизата во мозокот т.н. лутеинизирачки хормон (ЛХ), кој ја стимулира продукцијата на тестостеронот во тестисите. Блокирајќи ја продукцијата на ЛХ, се намалува неговото ниво во крвта, а со тоа и стимулацијата на тестисите да продуцираат тестостерон. На тој начин паѓа нивото на тестостеронот во крвта.

Затоа ова се означува и како медикаментозна кастрација.

Предноста на медикаментозната кастрација во однос на хируршката е во нејзината реверзибилност, а дава идентични резултати како и хируршката кастрација.

Со медикаментозната кастрација се избегнуваат можните компликации од хируршкиот зафат.

Заради овие две предности, повеќето пациенти ја избираат оваа опција на хормонотерапијата.

ЛХРХ-агонисти се:

  • бусерелин (Suprefact®)
  • трипторелин (Decapeptyl®)
  • леуролерин (Lupron®)
  • госерелин (Zoladex® - Astra Zeneka)

Терапијата со ЛХРХ агонистите може да биде самостојна т.е. монотерапија или да се даде во комбинација со антиандрогените, со цел да се постигне т.н. максимална андрогена блокада (МАБ).

Доколку се користат како монотерапија, овие агенси можат да бидат придружени со клиничка слика на брзо влошување на болеста познато под името „tumor flare“. Со цел да се избегне тоа, често се даваат во комбинација со антиандрогените, а посебно во случаи кога кај пациентите постои болка во црниот дроб, опструкција на мочните канали или компресија на ‘рбетниот мозок.

Антиандрогени

Тоа се друга група на лекови, кои не ја спречуваат продукцијата на тестостеронот во тестисите, туку ја блокираат неговата активност на ниво на простатата.

Овие лекови имаат слична структура со тестостеронот. Тие делуваат компетитивно со тестостеронот, врзувајќи се за протеинските рецептори на карциномските клетки на простатата наместо него. На тој начин ја оневозможуваат активноста на тестостеронот на ниво на карциномските клетки на простатата. Затоа, туморот расте побавно или престанува да расте, со што доаѓа и до негово намалување и до пад на нивото на ПСА во крвта.

Антиандрогени се:

  • ципротерон-ацетат (Аndrocur® - Bayer Schering Pharma),
  • флутамиде (Drogenil®, Eulexin®),
  • бикалутамиде (Casodex® - Astra Zeneka).

Максимална андрогена блокада (МАБ) - нејзини индикации

Често кај пациентите со локално напреднат карцином на простата, како и кај метастазичен карцином, се применува истовремено давање на ЛХРХ агонист и андроген. Со оваа комбинирана терапија:

  • се постигнува намалување на продукцијата на тестостеронот од тестисите, што е ефект од дадениот ЛХРХ агонист, и
  • се оневозможува врзување на оној мал процент од тестостерон кој се лачи од надбубрежните жлезди (5%) за андрогените рецептори на карциномските клетки на простатата. Ова е ефект од давањето на антиандрогенот.

Бројните клинички студии кои ја испитувале ефикасноста на МАБ во споредба со кастрацијата кај локално напреднатиот и метастазичен карцином на простатата, покажале подолго преживување кај пациентите третирани со комбинирана терапија.

Видови на примена на хормонотерапијата

Постојат 3 вида на примена на хормонотерапијата, и тоа како:

  • примарен (самостоен) третман,
  • неоадјувантна хормонотерапија и
  • адјувантна хормонотерапија.

Примарна хормонотерапија (како единствен третман)

Примарната хормонотерапија се спроведува кај:

  • пациенти во понапредната возраст, над 75 години, кај кои постои ризик од спроведување на радикален третман (радикална простатектомија или дефинитивна радиотерапија),
  • пациенти со метастазична болест за време на дијагностицирањето на болеста, кај кои не се спроведува локален третман на простатата (радикална простатектомија или дефинитивна радиотерапија).

Најчесто се применува максимална андрогена блокада (хируршка или медикаментозна кастрација во комбинација со антиандроген).

Постојат бројни клинички рандомизирани студии кои ја потврдиле ефикасноста на МАБ во споредба само со кастрацијата (хируршка или медикаментозна). Затоа поголемиот дел од онколозите ја применуваат максималната андрогена блокада.

Неоадјувантна хормонотерапија

Неоадјувантната хормонотерапија се спроведува 2-3 месеци пред радикалниот третман, било да е тоа радикална простатектомија или дефинитивна радиотерапија.

Индикација за овој вид на примена на хормонотерапијата се пациентите со иницијално локално напреднат карцином на простатата, кај кои е ризично да се спроведе радикална простатектомија. Целта на неоадјувантната терапија е да ја намали масата на туморот, со што туморот потоа може да се лекува оперативно.

Од патолошка гледна точка, бројни студии покажале значително намалена инциденција на позитивни хируршки ивици во оперативниот материјал од радикалната простатектомија, споредена со инциденцијата кај оние пациенти кои не примиле хормонотерапија.

Од хируршка гледна точка, не била забележана разлика во времетраењето на оперативниот третман, ниту пак некои компликации поради давањето на неоадјувантната хормонотерапија.

Неоадјувантната хормонотерапија се спроведува и кај пациенти кои го избрале дефинитивниот радиотераписки третман. Со намалувањето на масата на туморот се постигнува поголема ефикасност на радиотерапијата која следи по неоадјувантната хормонотерапија.

Многу клинички студии сеуште ја испитуваат ефикасноста на неоадјувантната терапија.

Адјувантна хормонотерапија

Адјувантната хормонотерапија се дава по радикалниот третман на простатата.

Индикација за овој вид хормонотерапија се пациенти кај кои постои висок ризик од повторување на болеста. Тоа се пациенти со присутни т.н. негативни (лоши) прогностички фактори.

Како негативни прогностички фактори се наведуваат:

  • високото ниво на ПСА во крвта по направениот радикален третман (над нормалните референтни вредности),
  • високиот Глисонов збир,
  • пациентите со присутни позитивни (метастазни) лимфни жлезди во абдоменот,
  • при некомплетна радикална простатектомија (кога постои видливо зафаќање на хируршките ивици со тумор при микроскопски преглед на оперативниот материјал).

Најчесто се применува максимална андрогена блокада (МАБ).